Unha raiola de razón entre tebras

“Mantén a candea firme, Salai, e aluméame aquí… baixo esta cavidade”. Aínda que firme, a voz do mestre soaba ronca, baixa, case coma se quixera fundirse coas sombras que cubrían a cripta. Nos máis de quince años que levaba ao seu carón, Salai tiña visto absorto moitas veces a Leonardo. Sabía ler os mil pequenos signos que se debuxaban na faciana do mestre cando este entraba en transo: o levísimo tremor ma súa pálpebra dereita, as engurras que se lle marcaban nas comisuras e que corrían ata perderse baixo a espesa e enmarañada barba, a cadencia lenta da súa respiración. Poucas veces, nembargante, recordábao tan concentrado. Á luz da buxía, Salai descubría agora un descoñecido brillo aceirado nas pupilas de Leonardo. Na súa man dereita, á altura dos ollos, o mestre sostiña o corazón que acababa de abrir: terroso, reseco, cun colgallo de músculo branco pendurado dun dos seus ventrículos. A Salai semelláballe un ravo arrincado demasiado tarde da horta. Co puño esquerdo, tisnado de carbón e coágulos, aferraba aínda o escalpelo. Semiagochado entre as sombras, nun extremo afastado da cripta, Salai cría distinguir a mortalla que cubría ao ancián a quen só unha hora antes o mestre lle practicara a autopsia. O mozo volveu a sentir coma o frío lle punzaba nas costas.

- ¡Salai, esa candea…! –roncou de novo Leonardo. Co cello engurrado, o mestre avanzou dous pasos e posou o corazón e o escalpelo sobre a mesa na que deixara aberto o seu caderno. Fretou as mans contra o mandil de liño que levaba atado a altura das cadeiras e reclinouse sobre as súas notas.

– Morreu tan en paz…

– ¿Mestre? –musitou Salai.

– Sen febre, sen estertor… E velaquí a explicación, oculta á vista de quen prefire non ver. -A cada murmurio de Leonardo elevábanse dos seus beizos febras de hálito que se perdían na escura bóveda da cripta. Salai situouse á dereita do seu mestre, quen seguía encurvado sobre o caderno. Con coidado aproximou a candea para alumear as follas nas que Leonardo xa comezara a debuxar con movementos áxiles. Da punta de prata da súa pluma brotaban liñas e sombras. O mozo creu distinguir un esbozo das arterias que coroaban aquel vello ravo. O fedor acre que emanaba da tinta mesturouse co cheiro doce do sangre coagulado e os retallos de carne morta, en descomposición.

– Mestre, non prefire que suba a pedir unha das candeas do hospital? Teñen moitas alí que non usan. –apuntou Salai.

Por primeira vez en toda a noite, dende o instante en que fendeu o escalpelo na pel macilenta e engurrada do cadáver, Leonardo pareceu emerxer do seu transo. Xirou o pescozo e percorreu a face de Salai ata cravar os seus ollos escuros nos do aprendiz. Á luz da candea, o mozo apreciou coma o brillo aceirado das pupilas do mestre parecía diluírse pouco a pouco, afogado nunha película acuosa. A pesar do frío que castigaba a cripta, Leonardo tiña as aletas do nariz perladas de pequenas gotas de suor. Suspirou. Elevou a vista ate a bóveda.

– Se queremos ver, Salai, tócanos facelo entre tebras.