OQuímico

Chamábanlle o Químico. Manoel González Soutullo non estudara ningunha carreira. Nin sequera rematara a educación básica. Pero facía o mellor augardente de herbas de toda a comarca. Todo aquel que o probara chegaba a mesma conclusión: que carallo lle botará este home ao augardente?

Daba gusto velo traballar. Era moi metódico, e seguía os pasos coma nun ritual. Primeiro prendía a fornalleira con cepas vellas das viñas e a deseguido colocaba a pota enriba. Xa co lume acendido metía unhas pólas da propia vide máis un feixe de palla para que o bagullo non se pegara á pota. Movíase devagar pero coa confianza que lle daban anos de experiencia. Engadía o bagullo a capachos e o mollo a garrafas. Calquera ollo profano pensaría que aquilo ía sen medida pero o químico tiña ben controlado o asunto. Cando a pota estaba chea sacaba do bolso unha mestura de herbas e botábaas por riba. –Aghora aghardar a que ferva. O fume diranos cando tapar a pota–. E así era. Cando o fume comezaba ascender en forma de remuíños era o momento de colocar o capacete. Selaba as fugas de vapor con masa feita de fariña de centeo mentres escoitaba atento o repenique do alcol na ola. –O truco estache en manter o lume constante.

Pero o verdadeiro segredo do seu augardente estaba na misteriosa combinación de herbas que usaba: menta, macela, herba luísa, romeu, tomiño. Algún aventurábase a dicir que tamén flor de toxo; outros que ourego ou canela. Pero ninguén soubo nunca a composición exacta, nin moito menos as proporcións.
E é que de herbas sabía unha chea. De herbas e de árbores. A súa nai fora unha menciñeira de moita sona nos tempos nos que nas vilas non había médicos nin boticarios. Coñecía o nome de todas as plantas da fraga e para que se usaban: as estrugas en infusión como diurético ou en cataplasmas para as varices, o fiúncho como analxésico e para eliminar os gases, as follas de noxo mesturadas con graxa de porco curaban os furúnculos, a casca do sanguiño como purgante, o loureiro para as dixestións e o reuma. Incluso chegou a facer “café” con landras de carballo. E seica estaba bo, ou iso dicía.

Non só lle gustaban as plantas tamén devecía polos animais. Non era raro atopalo botando unha man cando paría a besta dalgún veciño. Unha vez inventoulle un trebello ao can da Dosinda que quedara inútil das patas traseiras. Coas rodas vellas dun carro da compra fíxolle unhas próteses rodantes. Chamábase Ney pero dende aquela os rillotes da vila rebautizámolo como Schumi, de Schumacher. E a verdade é que parecía que corría máis ca antes o condenado!

Pero a gran paixón do Químico era a astronomía. Pasaba horas, noites enteiras mirando para as estrelas. –Alghún día os homes viaxaremos de estrela en estrela coma quen colle o tren para ir a Vigho–. Eu, que daquela non chegaba aos dez anos, abría os ollos coma pratos e coa boca aberta mirando o ceo deixaba voar a miña fervente imaxinación.
Non tiña telescopio. Nin prismáticos nin nada. Simplemente levantaba a cabeza e sinalaba co dedo:
–Aquela que máis brilla éche Venus, e non che é unha estrela; é un planeta– dicía fachendoso da súa sabedoría.
Lembro o día da eclipse. Levaban varios días anunciándoo na prensa e na tele e o Químico non falaba doutra cousa. –É unha eclipse anular. Faiche máis de 75 anos que non se vira unha ighual– dicía ilusionado a todo aquel que o quixera escoitar.
Para poder ver o fenómeno e non perder detalle chegou a facer unhas lentes coa montura dunhas gafas de sol e unha radiografía de ósos que tiña por casa; aínda que logo tirounas porque escoitara na radio que as radiografías non protexían os ollos o suficiente. Acabou por ir onda meu pai a pedirlle prestada a máscara de soldar. Ao final non lle serviu de moito. O día da eclipse amenceu cun manto de nubes grises tan mesto que non había quen de adiviñar onde estaba o sol. –Isto éche Ghalicia– dixera resignado –. Por iso aquí non hai telescopios.

Cos anos o Químico volvérase máis taciturno e silandeiro. Deixara o oficio de augardenteiro e case non se relacionaba coa xente. Polas noites deambulaba só sen rumbo polas rúas valeiras. –Toleou! – dixera algún –. As estrelas sorbéronlle o siso.

Atopárono morto no prado unha mañá de agosto, deitado cara arriba cos ollos abertos, cun aceno entre marabillado e satisfeito. Mirando o ceo. Mirando as estrelas que tan ben coñecía.
Manoel González Soutullo, coa súa chaqueta raída, os seus pantalóns remendados e a súa boina calada, non era químico pero sen dúbida algunha foi o mellor profesor de ciencias que tiven nunca.